Spiegel: Το Παράδοξο της Κλιματικής Αλλαγής. Oι ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη δε βοηθούν στη μείωση των εκπομπών CO2

Ένα από τα επιχειρήματα που ακούμε συχνά είναι ότι πρέπει να δεχτούμε τις ανεμογεννήτριες γιατί παράγουν ‘καθαρή ενέργεια’ και αυτή η ενέργεια είναι ο μόνος τρόπος για να σώσουμε τον πλανήτη μας. Όμως είναι έτσι τα πράγματα; Κατά πόσο η αύξηση του αριθμού των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών έχουν πράγματι μειώσει το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που εκλύεται στην ατμόσφαιρα; Στο άρθρο της διεθνούς διαδικτυακής έκδοσης του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, με τίτλο: «Το Παράδοξο της Κλιματικής Αλλαγής» που δημοσιεύτηκε το 2009, διαβάζουμε για το «παράδοξο» του να μη μειώνονται οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα τη στιγμή που αυξάνονται οι ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη. Αυτό το «παράδοξο» οφείλεται στην ίδια τη λειτουργία της αγοράς ανταλλαγής ρύπων (το λεγόμενο ‘πράσινο χρηματιστήριο’) και σε νομοθεσίες της Ε.Ε., ενώ η επίλυσή του θα σήμαινε μια σειρά επεμβάσεων σ’ αυτή την αγορά και την αναθεώρηση ευρωπαϊκών νομοθεσιών. Γιατί λοιπόν δεν γίνονται αυτές και ποιοι αντιδρούν; Διαβάστε το άρθρο στα αγγλικά πατώντας εδώ. Για τη μετάφραση, ευχαριστούμε θερμά τη Μ.Σ.Αλούπη. Εμφάσεις και σημειώσεις δικές μας. 

Το Παράδοξο της Κλιματικής Αλλαγής: Οι ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη δε βοηθούν καθόλου στην επίτευξη των στόχων για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα

Του Άνσελμ Βάλντερμαν   


Παρά την ιλιγγιώδη ανάπτυξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεν έχουν μειωθεί ούτε κατά ένα γραμμάριο! Τώρα, ακόμα και οι Πράσινοι επανεξετάζουν το ζήτημα, όπως φαίνεται σε μια σειρά από e-mails που έφτασαν στα χέρια του  SPIEGEL ONLINE.

Οι εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της Γερμανίας, αποτελούν μια απίστευτη ιστορία επιτυχίας. Περίπου το 15% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας προέρχεται από εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών, ανεμογεννητριών ή από καύση βιομάζας. Έχουν δημιουργηθεί 250.000 θέσεις εργασίας(*), και η καθαρή αξία του κλάδου ανέρχεται σε 35 δισεκατομμύρια ευρώ το χρόνο.

Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα: Στη πραγματικότητα το κλίμα δεν έχει κερδίσει τίποτε από όλη αυτή την ανάπτυξη. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, οι νέες ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά δεν εμπόδισαν την εκπομπή ούτε ενός γραμμαρίου διοξειδίου του άνθρακα.

Με τον τρέχοντα νόμο της ΕΕ, οι γερμανικές ανεμογεννήτριες δε συντελούν στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Απλώς επιτρέπουν στις Ανατολικοευρωπαϊκές χώρες να ρυπαίνουν περισσότερο.

Αυτό που προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη είναι το γεγονός ότι υπεύθυνη για όλα αυτά είναι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική αλλαγή, αν και η ίδια  διατράνωνε παγκοσμίως την προοδευτικότητά της. Το πανευρωπαϊκό σύστημα εμπορίου δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα, καθορίζει το συνολικό ποσό CO2 (διοξειδίου του άνθρακα) που επιτρέπεται να εκλυθεί από τις εταιρείες παραγωγής ενέργειας και τις βιομηχανίες. Και αυτό το ποσό δεν αλλάζει, άσχετα από το πόσες ανεμογεννήτριες εγκαθίστανται (έμφαση δική μας).

Το πρόβλημα αυτό είναι γνωστό στους ειδικούς εδώ και αρκετό καιρό, αλλά ακόμα δεν έχει ευρέως γνωστό στο κοινό. Ως και οι επίσημοι κυβερνητικοί στη Γερμανία το αναφέρουν χαμηλόφωνα. Κανείς δε θέλει να συζητήσει τις πολιτικές προεκτάσεις αυτού του ζητήματος.

Πρόκειται για ευαίσθητο θέμα: η Γερμανία αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ηγέτης σε ό,τι έχει σχέση με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο τομέας ενέργειας και περιβάλλοντος δεν επιθυμεί να αμαυρώσει την εικόνα του. Σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί το Βερολίνο, ο Νόμος για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (EEG) –που καθορίζει τις τιμές στις οποίες οι εταιρείες ενέργειας πρέπει να αγοράζουν πράσινη ενέργεια– να δυσφημιστεί. 

Ταυτόχρονα, οι μεγάλες εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας έχουν συμφέρον να διατηρούν το status quo. Έτσι, κανείς δεν παρακινεί την αλλαγή. Όλοι που εμπλέκονται σ’ αυτό σιωπούν.

Δεν αποτελούν εργαλείο ενάντια στην κλιματική αλλαγή.

Είναι όμως αλήθεια ότι ακόμα και οι Πράσινοι έχουν αναγνωρίσει το πρόβλημα, όπως αποδεικνύεται από μια σειρά e-mails που ανταλλάχθηκαν πέρυσι μεταξύ των εμπειρογνωμόνων του κόμματος, και διέρρευσαν στο SPIEGEL ONLINE. Κάποιος έστειλε το παρακάτω μήνυμα σε συνάδελφό του: «Αγαπητέ Ντάνιελ, συγνώμη, αλλά ο νόμος EEG δε θα κάνει τίποτε για το κλίμα». Από την αρχή ακόμα της εισαγωγής του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα, ο Νόμος για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας είχε γίνει «εργαλείο δομικών αλλαγών, αλλά όχι και εργαλείο ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής».

Αυτό σημαίνει ότι: οι ανεμογεννήτριες και οι εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας έφεραν επανάσταση στο ενεργειακό μείγμα της Γερμανίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και καθιστώντας τη χώρα περισσότερο ανεξάρτητη από εισαγωγές. Αλλά δεν βοηθούν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με το χειρότερο σενάριο(**), οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορούν ακόμα και να έχουν καταστροφική επίδραση στο κλίμα. Όσο συνδέονται στο δίκτυο όλο και περισσότερες ανεμογεννήτριες, οι μονάδες καύσης άνθρακα μπορούν να μειώνουν την παραγωγή τους. Αυτό από μόνο του είναι επιθυμητό, αλλά το πρόβλημα είναι ότι ο συνολικός αριθμός των παρεχομένων πιστοποιητικών εκπομπής CO2 που διατίθεται, εξακολουθεί να παραμένει ο ίδιος. Με άλλα λόγια, ξαφνικά θα έχουμε περισσότερα πιστοποιητικά για κάθε κιλοβάτ ενέργειας από άνθρακα. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή ανά τόνο εκπεμπόμενου CO2 θα μειωθεί (Σημ.μτφρ.: αυτό έχει ήδη συμβεί καθώς σήμερα η τιμή αυτή κυμαίνεται γύρω στα 8 ευρώ ανά τόνο. Σχετικά βλ. Spiegel, 26/10/2012, «Is Europe’s Emissions Trading System Broken?«).

Ακριβώς αυτό συνέβη πρόσφατα στις σχετικές εμπορικές συναλλαγές. Ένα πιστοποιητικό  που επέτρεπε την εκπομπή ενός τόνου CO2 είχε σχεδόν μηδενικό κόστος. Το αποτέλεσμα ήταν ότι δεν υπήρχαν ισχυρά κίνητρα για τις μεγάλες εταιρείες ενέργειας να επενδύσουν σε τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον.

Το αντίθετο μάλιστα. Η Γερμανία κατάφερε να πουλήσει αχρησιμοποίητα πιστοποιητικά εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, –σε εταιρείες καύσης άνθρακα άλλων χωρών, όπως για παράδειγμα στη Πολωνία και τη Σλοβακία. Χάρη στις ανεμογεννήτριες της Γερμανίας, αυτές οι εταιρείες απόκτησαν περισσότερα δικαιώματα εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα απ’ ό,τι είχε σχεδιαστεί αρχικά. Συνυπολογίζοντας τη συχνά μικρότερη αποδοτικότητα των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας της Ανατολικής Ευρώπης, αυτό μόνο ευεργετικό  για το περιβάλλον δεν ήταν. 

Αυτό το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα εμφανές όποτε η βιομηχανία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναπτύσσεται ταχύτερα από το αναμενόμενο – όπως τα τελευταία χρόνια, όπου η ραγδαία ανάπτυξη του τομέα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, γρήγορα κατέστησε τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το διοξείδιο του άνθρακα ξεπερασμένα.

Η ανακαίνιση κτιρίων καλύτερη από τις ανεμογεννήτριες

 Οι εμπειρογνώμονες των Πρασίνων βλέπουν το πρόβλημα με μεγάλη σοβαρότητα: «Βρισκόμαστε σε πραγματικά κρίσιμη κατάσταση, και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε και να αλλάξουμε πράγματα που κάποτε τα παίρναμε ως δεδομένα», αναφέρει κάποιος στη συζήτηση, προσθέτοντας ότι είναι πολύ σημαντικό να επανεξετάσουμε «αν έχουμε θέσει τις σωστές προτεραιότητες».

Ένας άλλος ειδικός αρχίζει το e-mail του με μια γενική διευκρίνιση: «Αγαπητοί, δεν είμαι ριζικά αντίθετος στο Νόμο EEG. Το τονίζω αυτό, μόνο και μόνο γιατί ο Μάνφρεντ με έχει χαρακτηρίσει κατ’ επανάληψιν και λανθασμένα, ως αντίπαλο του EEG». Αλλά εδώ είναι που έρχεται το μεγάλο «αλλά»: » Όταν η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα επιτυγχάνεται φτηνότερα με τη μόνωση ενός κτηρίου παρά με τη χρήση μιας ανεμογεννήτριας, εκεί πρέπει να συγκεντρώσουμε την υποστήριξή μας». Όταν έχουμρ να αντιμετωπίσουμε τη κλιματική αλλαγή, ο,τιδήποτε πέρα από τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έρχεται σε δεύτερη μοίρα.

ΠΙΝΑΚΑΣ

Κόστος μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά ένα τόνο (σε Ευρώ):

Ανακαίνιση κτιρίων (90% των περιπτώσεων) < 0*
Ανακαίνιση κτιρίων (5% των περιπτώσεων) 0-100
Ανακαίνιση κτιρίων (5% των περιπτώσεων) > 100
Εκμοντερνισμός μονάδας καύσης ανθρακίτη (black coal)    20
Μείωση βιομηχανικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα > 20
Αντικατάσταση ανθρακίτη από φυσικό αέριο (black coal)    28
Μονάδα καύσης λιγνίτη (brown coal)
με τεχνολογία παγίδευσης διοξειδίου του άνθρακα
> 30
Εκμοντερνισμός νέας μονάδας ανθρακίτη (black coal)    50
Αντικατάσταση λιγνίτη (brown coal) με φυσικό αέριο    50
Μονάδα καύσης ανθρακίτη (black coal)
με τεχνολογία παγίδευσης διοξειδίου του άνθρακα
> 50
Βιομάζα > 50
Βιοκαύσιμα > 50
Ανεμογεννήτριες    50 – 60
Γεωθερμία > 100
Ηλιακή ενέργεια (φωτοβολταϊκά)    300 – 500

*: Τιμή μικρότερη του μηδενός δείχνει ότι το μέτρο αυτό στην πραγματικότητα αποδίδει  κέρδος.

Πηγές: McKinsey, RWE, GermanRenewableEnergyFederation

Πράγματι, όταν πρόκειται για την κλιματική αλλαγή, οι επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες και ηλιακή ενέργεια δεν είναι αρκετά αποδοτικές. Για την αποφυγή εκπομπής κάθε τόνου CO2, απαιτείται ένα σχετικά υψηλό χρηματικό ποσό. Άλλα μέτρα, όπως οι ανακαινίσεις κτιρίων, κοστίζουν πολύ λιγότερο – και έχουν το ίδιο αποτέλεσμα.

Η ανταλλαγή e-mails τελειώνει με συμβιβαστική διάθεση: «Εσείς τι λέτε»; Αλλά αυτό αμέσως ακολουθείται από ένα πικρόχολο υστερόγραφο: «Μήπως πιστεύουν οι Πράσινοι ότι το πρόβλημα (της κλιματικής αλλαγής) θα επιλυθεί από μόνο του αν απλά βιδώσουμε φωτοβολταϊκά στις στέγες μας»;

Περιβαλλοντικοί φορείς αναγνωρίζουν το πρόβλημα

Είναι ξεκάθαρο ότι η Γερμανική  Ομοσπονδία Ανανεώσιμης Ενέργειας δεν έχει ενθουσιαστεί από αυτή την αντιπαράθεση. Η επίσημη γραμμή της ομάδας πίεσης (lobbying group) είναι: «Με την εφαρμογή της ανανεώσιμης ενέργειας, το 2008 θα έχει συντελεστεί μείωση  120 εκατομμυρίων τόνων CO2». Ωστόσο, όταν πιεστούν οι αντιπρόσωποι της Ομοσπονδίας, παραδέχονται ότι αυτό αφορά μόνο τη Γερμανία. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι τα πιστοποιητικά εκπομπών CO2 που αγοράζονται και πωλούνται ελεύθερα στην αγορά, μπορούν να αγοραστούν και να χρησιμοποιηθούν στο εξωτερικό.

Αντίστοιχα, ένας υπάλληλος της Ομοσπονδίας είπε ανοικτά ότι «υπάρχει κάποιος βαθμός ασυνέπειας» ανάμεσα στον Νόμο EEG και το εμπόριο ανταλλαγής ρύπων.

Αλλά πρέπει πράγματι να είναι έτσι τα πράγματα; Είναι στ’ αλήθεια τόσο δύσκολο να συμφιλιωθούν τα δύο αυτά εργαλεία για την προστασία του κλίματος;

Σε θεωρητικό επίπεδο, φυσικά είναι δυνατόν. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, θα πρέπει να αναδιαμορφωθούν οι υπάρχοντες νόμοι που σχεδιάστηκαν για να εμποδίσουν την εκπομπή CO2. Για παράδειγμα, αυτό στην πράξη θα σήμαινε ότι κάθε φορά που κατασκευάζεται μια νέα ανεμογεννήτρια, η πολιτεία θα υποχρεούτο να αποσύρει από την αγορά έναν αριθμό πιστοποιητικών εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε κανείς να πετύχει πραγματικά θετικά αποτελέσματα για το κλίμα.

Οι πολιτικοί ενδίδουν στους επιχειρηματίες

Ένα τέτοιο σύστημα έγινε αντικείμενο συζητήσεων υπό την αιγίδα του Καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, όταν κυβερνούσε σε συνασπισμό με το κόμμα των Πρασίνων. Εκείνη την εποχή, ο Υπουργός Περιβάλλοντος Γιούργκεν Τρίτεν σκόπευε να εξαιρέσει τα ποσά ενέργειας που καλύπτονταν από το νόμο  EEG από τους υπολογισμούς που χρησιμοποιούντο στο σύστημα εμπορίας εκπομπών άνθρακα. Αντ’ αυτού, προωθήθηκαν οι φιλικές προς τη βιομηχανία ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα. Οι μεγάλες εταιρείες παραγωγής ενέργειας, που είχαν διεκδικήσει όσο περισσότερα πιστοποιητικά εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα μπορούσαν, άσκησαν ασφυκτική πίεση.

Γιατί λοιπόν δεν έχει αλλάξει τίποτε; Σύμφωνα με τους ειδικούς, ένας λόγος είναι τα τεχνικά θέματα που προκύπτουν. Στη διάρκεια μιας συναλλακτικής περιόδου, ισχυρίζονται,  δεν είναι εύκολο να προσαρμοστεί ο όγκος των πιστοποιητικών εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα.

Παρ’ όλα αυτά, κάποιος μέσα από το SPD, δίνει μια άλλη εξήγηση: «Οι πολιτικοί είναι απλώς υποχρεωμένοι να υποχωρούν σε κάποια πράγματα». Η γνώμη του είναι ότι αν η πολιτεία επέστρεφε στις εταιρείες και τους αφαιρούσε τα πιστοποιητικά που τους είχαν μοιραστεί, θα προκαλείτο μεγάλη αντίδραση. «Τι νομίζετε ότι θα μας έλεγαν οι εταιρείες»; ρωτάει. «Όταν είσαι πολιτικός, υπάρχουν μπόρες που δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις».

Πηγή:
http://www.spiegel.de

 2/10/2009

 Σημειώσεις:

 (*) Αυτές οι θέσεις εργασίας αφορούν τον κλάδο παραγωγής ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάνελ, όχι τη παραγωγή ενέργειας από αυτά. Επομένως, όταν μας λένε για θέσεις εργασίας, πρέπει να ρωτάμε που…

(**) Αυτό το ‘χειρότερο’ σενάριο έχει ήδη επιβεβαιωθεί –στη διάρκεια του 2010 και 2011- από μελέτες του MIT και από ερευνητές άλλων αμερικανικών πανεπιστημίων, που για πρώτη φορά χρησιμοποίησαν πραγματικά δεδομένα. Σχετικά βλ. το άρθρο «Τα αιολικά πάρκα αλλάζουν το τοπικό κλίμα». 

Advertisements
This entry was posted in στον διεθνή τύπο and tagged , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Spiegel: Το Παράδοξο της Κλιματικής Αλλαγής. Oι ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη δε βοηθούν στη μείωση των εκπομπών CO2

  1. Ο/Η Archaeos Pteryx λέει:

    (α) οι ΑΠΕ είναι ενεργειακά ασήμαντες σε παγκόσμια κλίμακα. Τα αιολικά είναι δεν είναι 1-2% (σε «έγχυση»). Τα φ/β λιγότερο από 0,2%. Τα μεγάλα Υ/Η είναι σημαντικά, αλλά οι ΑΠΕτζήδες (γερμανοί πλασιέ) δεν τα μετράνε. Και ακόμα το 2% ή όσο% από τα αιολικά είναι»έγχυση» και όχι υποκατάσταση συμβατικού καυσίμου, αφού το μεν κάρβουνο δεν κάνει load following, το δε αέριο κάνει, αλλά και σε ρελαντί, καίει! Όπως το αυτοκίνητο σε κίνηση πόλης και φανάρια. Δεν υποκαθιστούν καύσιμα, δεν μειώνουν CO2 (αν μας νοιάζει το CO2).

    (β) Η ασημαντότητα εισφοράς των ΑΠΕ είναι πολύ πιο ασήμαντη από την όποια μειώση σε κατανάλωση είτε από την ύφεση από το 2008 και μετά, είτε από την όποια αναγκαστική εξοικονόμηση λόγω κόστους. Πολλά πεταμένα λεφτά, για το τίποτα. (αλλά τα εισπράττουν οι Γερμανοί — και λιγότερο οι Δανοί και Ισπανοί).

    (γ) Ακόμα κι αν αυτό το 2% ήταν μείωση CO2, ΠΟΥΘΕΝΑ δεν προκύπτει ότι το CO2 ευθύνεται για κάτι «κακό» (εικάζεται, αλλά το CO2 έπεται αυξήσεων πλανητικής θερμοκρασίας, κι αν έπεται πώς μπορεί να προκαλέι??) και ΠΟΥΘΕΝΑ δεν προκύπτει ότι το ασήμαντο ποσοστό, άπό ΜΟΝΟ την ηλεκτροπαραγωγή (έχει ένα σκασμό αιτίες το CO2) έχει κάτι να κάνει

    Πρόκειται για μέγιστο παραμύθι, όλο μαζί, από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή (το κλίμα αλλάζει εδώ και 4,5 δις χρόνια) μέχρι την συμβολή των ΑΠΕ στον περιορισμό της ανθρωπογενούς κίματικής αλλαγής.

    • Ο/Η savepramnos λέει:

      Ευχαριστούμε για το σχόλιο. Σχετική με αυτά είναι η επόμενη αναδημοσίευσή μας- μια συνέντευξη του βραβευμένου από τη ΝΑΣΑ καθηγητή ατμοσφαιρικής επιστήμης, J.Christy από τη Τηλεόραση από τους Πολίτες.

  2. Παράθεμα: Πράσινης ανάπτυξη εναντίον Βιώσιμης ανάπτυξης. | falco peregrine

  3. Παράθεμα: Πράσινη ανάπτυξη εναντίον Βιώσιμης ανάπτυξης. | falco peregrine

  4. Παράθεμα: “Πράσινη ανάπτυξη” εναντίον Βιώσιμης ανάπτυξης. | Κυνηγετικός Σύλλογος Βέροιας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s